فناوری ، فرایند تکامل برنامه لوکآوت: رویکردی مترقی برای طراحی برنامههای دسترسیپذیر
میثم امینی
در این شماره از ماهنامه نسل مانا، در ستون فناوری مقالهای از سرپرست طراحی برنامه لوکآوت از شرکت گوگل را میخوانیم که هرچند کمی قدیمی است، اما نکات مهم و تفکر برانگیزی در زمینه دسترسیپذیری دارد که خواندن آن، خالی از لطف نیست. مقاله فقط با کمی دخلوتصرف در زیر آمده است.
دنی فارا سرپرست طراحی برنامه لوکآوت است؛ یکی از برنامههای شرکت گوگل که با توصیف تصاویر، تشخیص و خواندن متن و ارائه سایر ویژگیهای کمکی، به افراد نابینا و کمبینا در زندگی روزمرهشان کمک میکند. در اینجا او توضیح میدهد که چرا برنامههای کمکی باید هم کاربردی باشند و هم کار با آنها لذتبخش باشد؛ همچنین اینکه، چگونه تکاملی که لوکآوت در سال ۲۰۲۴ تجربه کرد، دقیقاً همین موارد را در بر داشت.
تغییر اولویتهای ما
افرادی که به برنامههای دسترسیپذیر متکیاند، شایسته یک تجربه کاربریاند که فراتر از عملکرد تنها باشد؛ آنها شایسته چیزی کاربرمحور، قابلیادگیری و حتی لذتبخشاند. عناصری مانند صدا، ویدئو، لرزش و تصاویر با متن جایگزین تجربه کاربری را ارتقا میدهند. این موارد میتوانند به کاربران نهتنها در انجامدادن کاری کمک کنند، بلکه احساس مشارکت، قدرت و احترام را به آنها بدهند.
من هیجانزدهام که نحوه رویکردمان را در تکامل لوکآوت، برنامهای که به افراد نابینا یا کمبینا کمک میکند تا با استفاده از دوربین گوشی، اطلاعاتی در مورد محیط اطراف خود کسب کنند، با شما به اشتراک بگذارم.
طراحی برای افراد نابینا و کمبینا
وقتی به طراحی واسط کاربری میرسد، طراحی گرافیکی مهمترین بُعد طراحی است. ما تجربه دیداری را در اولویت قرار میدهیم و صدا و لرزش را – اصلاً اگر به آن توجهی کنیم – بعداً در فرایند طراحی در نظر میگیریم. اما برای کاربران نابینا و کمبینا، میتوانیم طراحی دلپسندی را بر اساس تجربیات حسی متنوع ایجاد کنیم.
بهعنوانمثال، ما میدانیم که کاربران لوکآوت نمیخواهند صداهای رباتیک را در حال خواندن متون بشنوند؛ آنها صداهای انسانمانندی را ترجیح میدهند که تجربیات زیباییشناختی آنها را غنی میکند و ارتقا میدهد. ما همچنین یاد گرفتهایم که برخی از موتورهای صوتی، در سرعتهای بالا واضحتر از بقیهاند. بسیاری از افرادی که دائماً از فناوریهای کمکی استفاده میکنند، با سرعت بالا به متون خواندهشده و پروندههای صوتی گوش میدهند.
بسیاری از کاربران ما برای کار با تلفنهای همراه هوشمند خود، به یک صفحهخوان وابستهاند که متن و سایر عناصر رابط کاربری را به گفتار تبدیل میکند. پشتیبانی از صفحهخوان برای برنامهای مانند لوکآوت بسیار دشوار است؛ زیرا، صدای فعال برنامه باید با صدای صفحهخوان سازگار باشد. ما باید اطمینان حاصل کنیم که این دو میتوانند در کنار هم حضور داشته باشند و صدای آنها همچنان برای کاربر قابلدرک باشد. لوکآوت یک برنامه بیسروصدا نیست و چیزهای زیادی برای گفتن دارد.
وقتی صحبت از افراد دارای مقداری بینایی میشود، زیبایی در وضوح نهفته است. وقتی من یک آیکون انتخاب میکنم، سعی میکنم مطمئن باشم که آیکون انتخابی پیچیده نیست. من از نمادهای بزرگ و آشنا استفاده میکنم و هدفم تضاد رنگ بالا با پسزمینه است. رنگ پسزمینه متضاد و حاشیههای واضح، میتوانند به کاربران کمبینا کمک کنند تا دکمهها را شناسایی کنند، حتی اگر نتوانند آیکون یا متن آنها را تشخیص دهند.
چگونه لوکآوت را تغییر شکل دادیم
لوکآوت برای کمک به کاربران نابینا و کمبینا، با ارائه اطلاعات پیرامون از طریق دوربین طراحی شده است. این برنامه هفت حالت دارد:
- متن: متن داخل تصویر را با کمک موتور صوتی میخواند.
- اسناد: صفحات کامل متن را اسکن میکند و میخواند.
- کاوش: اشیا و متن موجود در محیط را شناسایی میکند.
- ارز: مبلغ اسکناسها را شناسایی میکند.
- برچسبهای مواد غذایی: بارکدها را اسکن میکند و با استفاده از آنها محصولات غذایی را تشخیص میدهد.
- یافتن: اشیای خاصی از یک لیست از پیش تعریفشده را پیدا میکند.
- تصاویر: عکس میگیرد و با استفاده از هوش مصنوعی آن را توصیف میکند.
در نسخهای که در سال ۲۰۲۴ منتشر شد، کارهای زیادی را روی حالت تصاویر انجام دادیم؛ قبلاً، کاربر میتوانست تصویری را آپلود کند و برنامه یک توضیح تصویر برای آن ایجاد میکرد. اما از این نسخه به بعد کاربران همچنین میتوانند تصاویر را مستقیم با دوربین و در صورت نیاز با استفاده از قاب راهنمای صوتی بگیرند. بعد از شنیدن توضیحات، کاربران میتوانند سؤالات تکمیلی را بپرسند و برای سؤالات خود از جمینای پاسخ دریافت کنند.
بهعنوان طراح اصلی، از اتخاذ آخرین دستورالعملهای ماتریال ۳ در نسخه منتشرشده در سال ۲۰۲۳ برنامه حمایت کردم. برای زیباتر کردن برنامه، هماهنگکردن آن با سایر محصولات، ساخت بر اساس درک موجود و بهرهگیری از یک سیستم طراحی مدرنتر و دسترسیپذیرتر؛ در گوگل، جهان در حال تماشای کارهای ما است؛ رویکرد، ویژگیها و انتخابهای طراحی ما؛ اگر روی تجربه برنامههای مربوط به دسترسیپذیری خود سرمایهگذاری کنیم، اکوسیستم بزرگتر را تشویق میکنیم تا همین کار را انجام دهد.
قبل از بهروزرسانی، روش اصلی ناوبری لوکآوت یک نوار پیمایش افقی در پایین صفحه بود. هرچند ما، اینکه نوار پیمایش همیشه قابلمشاهده بود را دوست داشتیم، این نوار فضای زیادی را اشغال میکرد، با انتشار ویژگیهای جدید به رشد خود ادامه میداد و برخی از گزینههای حالت را در خارج از صفحه پنهان میکرد. همچنین یاد گرفتیم که پیمایش افقی برای برخی از افراد، از جمله کاربران صفحهخوانها که نیاز به پیمایش با دو انگشت دارند، میتواند از نظر فیزیکی چالشبرانگیز باشد.
دستورالعملهای ماتریال نوارهای پیمایش را به سه تا پنج مقصد محدود میکند؛ بنابراین، ما سراغ یک کشوی ناوبری رفتیم که مقصدها را در یک لیست عمودی و قابل اسکن ارائه میدهد و به ما فضایی برای افزایش تعداد حالتهای موجود را میدهد.
ما همچنین به دستورالعملهای ماتریال برای رابطهای کاربری دوطرفه تکیه کردیم تا پشتیبانی از زبان عربی را شروع کنیم. در فرهنگ انگلیسی زبان، ما این را مسلم میدانیم که مردم چپ به راست میخوانند. حالا برنامه باید برای کسی که مدل ذهنی راست به چپ دارد، احساس طبیعیتری داشته باشد.
پیروی از آخرین دستورالعملهای ماتریال فواید زیادی دارد. من خودم مبتلا به کوررنگیام که اغلب به من کمک میکند فوراً بفهمم چه زمانی تضاد رنگ اعمالشده کار نمیکند. اما از نظر سبک، من به سیستم طراحی تکیه میکنم؛ زیرا، میدانم که یک طراح دیداری حرفهای پالت رنگ را انتخاب کرده است.
احترام به سیستم طراحی میتواند به کاربری و دسترسیپذیری برنامه کمک کند. در بهترین حالت، سیستم شما را تشویق میکند تا دسترسیپذیرترین برنامه ممکن را بسازید و به نوبه خود، ما توانستیم به طراحان سیستم ماتریال ۳ در مورد راههای افزایش دسترسیپذیری در دستورالعملهای کلیشان بازخورد بدهیم.
برنامهریزی برای مسیر پیش رو
در زمینه دسترسیپذیری، باید تغییرات طراحی را جدی بگیریم. ما میدانیم که مردم برای خواندن علائم، خواندن نامهها یا یافتن راه خود به این فناوری تکیه میکنند. خوشبختانه این رشته متخصصان دلسوز را جذب میکند. کار روی لوکآوت معنیدار و لذتبخش است؛ زیرا، من با افراد همدلی همکاری میکنم که اهمیت طراحی با همکاری کاربرانمان را درک میکنند.
در ادامه، من متواضعانه از خودمان میخواهم که سعی کنیم مسائل مربوط به دسترسیپذیری را در زندگی روزمره خود، بهعنوان بخشی از یک فرایند یادگیری مستمر رعایت کنیم؛ حتی اگر طراح یا توسعهدهنده نیستید، در نظر بگیرید که تجربه کاربر و حتی چرخه کامل عمر محصولات ما چگونه بر انسانیت تأثیر میگذارد. همه ما این قدرت و تعهد را داریم که تصمیمات مسئولانه بگیریم، تصمیمات غیرمسئولانه را شناسایی کنیم و آینده بهتری را برای همه دنبال کنیم.
ما باید همچنان به تلاش خود ادامه دهیم تا دسترسیپذیری را در اولویت قرار دهیم و صدای کاربران دارای معلولیت را از طریق مشارکت مکرر، متفکرانه و واقعی رساتر کنیم. اگر این کار را انجام دهیم، کمک میکنیم که به فناوریهای کمکی و کاربران آنها یک تجربه کاربردی و زیبا بدهیم و به استفاده از قدرت فناوری برای برابری کمک میکنیم. گاهی اوقات به شوخی میگویم که مفیدترین ویژگی دسترسیپذیری لوکآوت، این است که رایگان است و فکر میکنم که در این طنز حقیقت نهفته است.
منبع گوگل دیزاین
ترجمه و گردآوری: میثم امینی
