هرچند نمایشگرهای بریل آنقدر پرهزینهاند که از دسترس اکثر نابینایان ایران خارجاند، اما بد نیست خودمان را از پیشرفتهایی که در زمینه تولید این ابزار مفید در جهان رخ میدهد، آگاه نگه داریم.
در این شماره از ماهنامه نسل مانا در ستون فناوری، مطلبی را میخوانیم که هرچند کمی قدیمی است، اما در آن اولین نمایشگر بریل چندخطی جهان با جزئیات جامعی توصیف شده است.
با ما در مطالعه این مطلب همراه باشید.
مقدمه
کانوت ۳۶۰ یک نمایشگر بریل ۹ خطی و ۴۰ خانهای است که در درجه اول برای کتابخوانی، بهویژه برای کتابها و سایر اسناد با محتوای بسیار قالببندی شده طراحی شده است. این دستگاه را یک شرکت غیرانتفاعی در بریتانیا به نام بریستُول بریل تکنولوژی یا بیبیتی تولید کرده است. بیبیتی در سال ۲۰۱۱ تأسیس شد و پس از چهارده نمونه اولیه، عرضه کانوت ۳۶۰ را در سال ۲۰۲۰ آغاز کرد. در طول روند توسعه کانوت ۳۶۰، بیبیتی از نزدیک با خوانندگان بریل باتجربه همکاری، و از تخصص و مشارکت گسترده آنها در ایجاد این محصول منحصربهفرد استفاده کرد.
کانوت ۳۶۰ نامی غیرمعمول است؛ عدد ۳۶۰ به این واقعیت اشاره دارد که این دستگاه دارای ۳۶۰ خانه بریل بهصورت ۹ خط ۴۰ خانهای است؛ اما کانوت در نام این دستگاه به چه معناست؟ به گفته اِد راجِرز، بنیانگذار و مدیرعامل بریل بریستول، کلمه کانوت از نام پادشاه کانوت بزرگ، یک پادشاه قرن دهمی گرفته شده است. او بهخاطر تلاشش برای استفاده از قدرت سلطنتی خود برای مهار اقیانوس مشهور بود. پیشازاین تلاشهای متعددی برای ایجاد یک نمایشگر بریل چندخطی انجام شده بود که موفقیتآمیز نبود. اد راجرز چالشی را که در تلاش برای ساختن یک نمایشگر بریل چندخطی پذیرفته بود درک میکرد و بنابراین کانوت نام مناسبی برای این محصول بود.
انتخاب ۹ خط، تصمیمی هدفمند بود که ممکن است بلافاصله برای خوانندگان بریلی که خارج از بریتانیا زندگی میکنند آشکار نباشد. مؤسسه ملی سلطنتی نابینایان یا آرانآیبی، بزرگترین کتابخانه امانتگیری کتابهای بریل در بریتانیا را اداره میکند. این کتابخانه کتابهای بریل را در دو قالب تولید میکند: آ ۴ که شامل ۲۷ خط ۲۸ خانهای است و قالب عریض که شامل ۲۷ خط ۳۸ خانهای میشود. در هر دو قالب کتابهای این کتابخانه از ۲۷ خط استفاده میشود. این عدد بهخوبی بر ۹ تقسیم میشود؛ بنابراین هر صفحه کامل بریل دقیقاً سه بار نمایشگر کانوت را اشغال میکند؛ اما مثلاً در ایالات متحده آمریکا کتابها با ۲۵ خط در هر صفحه تولید میشوند؛ بنابراین، وقتی این کتابها روی کانوت ۳۶۰ نمایش داده میشوند، هر سه نمایشگر یکبار دو خط خالی در پایین صفحه وجود دارد.
کانوت ۳۶۰ بهویژه برای خواندن نتهای موسیقی، ریاضیات و سایر متون بریل با قالببندی زیاد مناسب است. این دستگاه میتواند فایلهای با پسوند بیآراف و پیایاف PEF را نمایش دهد. پیایاف که مخفف عبارتی انگلیسی به معنای قالب برجستهسازی قابلحمل است، یک استاندارد مبتنی بر اکسامال است که محققان کتابخانه نابینایان سوئد در سال ۲۰۰۸ با همکاری کنسرسیوم دِیزی آن را توسعه دادند. این استاندارد برای ارائه قابلیت برجستهسازی برای همه زبانها، کدهای بریل و پلتفرمهای رایانهای ایجاد شده است. پیایاف هنوز در کشورهای اسکاندیناوی استفاده میشود؛ اما در جهان محبوبیت زیادی پیدا نکرده و مثلاً بهندرت در ایالات متحده مورد استفاده قرار میگیرد.
هنگام دریافت دستگاه، جعبه آن شامل یک دفترچه راهنمای بینایی و یک راهنمای شروع سریع چهارصفحهای بریل است. دفترچه راهنمای کامل داخل دستگاه و در وبسایت شرکت سازنده موجود است.
مشخصات فیزیکی
کانوت ۳۶۰، ۳۷ سانتیمتر طول، ۱۹ سانتیمتر عرض و ۴ سانتیمتر ارتفاع دارد و وزن آن ۲٫۸ کیلوگرم است. بدنه دستگاه از آلومینیوم و سطح مطالعه آن از پلاستیک ساخته شده است.
سطح روی دستگاه دارای ۹ خط و هر خط دارای ۴۰ خانه بریل شش نقطهای است. خطوط بیشتر از آنچه در یک کتاب بریل معمولی میبینید، از هم فاصله دارند. در ابتدای هر خط در سمت چپ، یک شماره خط بریل و یک دکمه انتخاب خط مثلثیشکل وجود دارد. مستقیماً بالای دکمه مربوط به انتخاب خط اول، یک دکمه راهنما دایرهایشکل قرار دارد که با حرف ایچ بریل برچسبگذاری شده است. مستقیماً در زیر دکمه مربوط به انتخاب خط نهم، یک دکمه مربعیشکل با برچسب بریل ۰ وجود دارد. از این دکمه برای واردکردن رقم ۰ هنگام واردکردن یک شماره صفحه که حاوی ۰ است استفاده میشود.
لبه جلویی دستگاه دارای سه دکمه کنترل مستطیلشکل بزرگ با برچسبهای بریل است که برچسب بریل آنها در بالای دکمهها، روی سطح بالایی دستگاه قرار دارند. از چپ به راست این برچسبها عبارتاند از: عقب، منو و جلو.
در سمت چپ، از جلو به عقب، یک پورت ایچدیامآی و سپس یک جک ۳٫۵ میلیمتری صدا قرار دارد. میتوانید یک مانیتور را به پورت ایچدیامآی متصل کنید تا دستگاه محتوای صفحه بریل را با فونت بریل با تضاد رنگ بالا و نویسههای بریل اَسکی در زیر آنها نشان دهد. در حال حاضر از جک صدا استفاده نمیشود. تقریباً در نیمه عقبی لبه سمت چپ دستگاه یک اسلات slot اسدیکارت در پایین قرار دارد. عقبتر دو درگاه یواسبی – اِی و یک پورت یواسبی – بی قرار دارند. از پورت یواسبی – بی برای اتصال به کامپیوتر استفاده میشود. بیشتر سطح پشتی دستگاه صاف و بدون پورت است. در انتهای سمت راست سطح پشتی سوکتی برای متصلکردن منبع تغذیه و بلافاصله در سمت راست آن دکمه روشن و خاموش فنردار قرار دارد. سمت راست دستگاه هیچ کنترل یا پورتی ندارد.
استفاده از کانوت ۳۶۰
سازنده توصیه میکند که کانوت ۳۶۰ همیشه روی یک میز یا سطح سخت و صاف دیگری قرار بگیرد. دستگاه حاوی باتری نیست؛ بنابراین برای استفاده باید به پریز برق وصل شود. اگر میخواهید با باتری با دستگاه کار کنید، سازنده یک باتری خارجی را توصیه میکند، از نوعی که برای تغذیه لپتاپها استفاده میشود.
پس از اتصال به برق، دکمه روشن و خاموش را برای روشنکردن دستگاه برای مدت کوتاهی فشار دهید. راهاندازی کامل دستگاه حدود یک دقیقه طول میکشد. در طول فرایند فعالسازی اولیه، خط بالایی چندین بار چشمک میزند و سپس همه خطوط یکبهیک تازهسازی میشوند. وقتی دستگاه روشن است، اما در حال تازهسازی نیست، صدای تیکتاک آرامی از دستگاه پخش میشود. سازنده میگوید این طبیعی است و جای نگرانی نیست.
منوی اصلی با دکمه منوی روی لبه جلویی دستگاه قابلدسترسی است.
منوی اصلی شامل پنج گزینه است که شما میتوانید هر گزینه را با فشاردادن دکمه انتخاب خط مثلثیشکل در سمت چپ آن انتخاب کنید.
برای استفاده از فایلهای بریل روی دستگاه باید از یک حافظه فلش یا یک اسدیکارت استفاده کنید.
سازنده توصیه میکند که یک اسدیکارت همیشه در دستگاه باقی بماند. این اسدیکارت محلی است که کانوت ۳۶۰ تنظیمات سیستم و بوکمارکهای خود را ذخیره میکند.
خواندن مداوم بهخوبی کار میکند. اگرچه ۹ خط دستگاه یکییکی تازهسازی میشوند، اما وقتی خواندن خط پایین را تمام کنید و دکمه جلو را فشار دهید، با شروع تازه شدن خطوط، میتوانید بلافاصله خواندن خط اول را شروع کنید.
برای خاموشکردن کانوت ۳۶۰، دکمه روشن و خاموش را برای مدت کوتاهی فشار دهید. عبارت «لطفاً صبر کنید» به زبان انگلیسی برای چند ثانیه قبل از خاموششدن دستگاه روی صفحهنمایش ظاهر میشود.
تمام ثابتافزارها و نرمافزارهای مورداستفاده در دستگاه منبعبازند و یک رابط برنامهنویسی کاربردی برای توسعهدهندگان در دسترس است.
استفاده از کانوت ۳۶۰ با دستگاههای دیگر
شما میتوانید کانوت ۳۶۰ را به رایانههای دارای سیستمعامل لینوکس، کرُوماُواِس و ویندوز متصل کنید.
آینده کانوت ۳۶۰
توسعهدهندگان کانوت ۳۶۰ فعالانه روی ویژگیها و گزینههای اتصال بیشتر کار میکنند.
آنها همچنین امیدوارند که در آینده صفحهخوان انویدیاِی از این دستگاه پشتیبانی کند.
قیمت این دستگاه در بین توزیعکنندگان کمی متفاوت است؛ اما همه کانوت ۳۶۰ را با قیمتی کمتر از ۲۹۰۰ دلار ارائه میدهند.
منبع: شماره ژوئن ۲۰۲۲ مجله اَکسِسوُرلد
ترجمه و گردآوری: میثم امینی
