جنگ پدیدهای خانمانسوز است که مردم کشورمان در سال جاری دستکم دو بار آن را تجربه کردهاند. در این یادداشت کوتاه به غفلتهایی که از سوی مسئولان در ارتباط با معلولان در دوران جنگ صورت میگیرد اشاره میشود و محدودیتهای این قشر در این دوران را از نظر میگذرانیم.
مراکز معلولان باید در مقابل حملات خارجی مصون باشند
اولین نکتهای که باید به آن توجه شود، مصون ماندن مراکز تجمع معلولان در دوران جنگ است؛ مانند مراکز درمانی و هلال احمر که حین جنگ باید از همه طرفها در مقابل حملات حفظ شوند، این قانون میبایست به مراکز معلولان نیز تسری پیدا کند؛ چرا که، معلولان در مقابل حملات موشکی و بمبارانهای جنگندهها بسیار آسیبپذیر هستند. معلولین جسمی و نابینایان امکان فرار و پناه گرفتن در نقاط امن و پناهگاه را ندارند و معلولین شنوایی اساساً از طریق صدای حملات صورت گرفته متوجه یک حمله بیرونی نمیشوند تا بخواهند از خود مراقبت کنند؛ لذا، میطلبد نشانی برای جنگها در دنیا طراحی شود که مختص مراکز معلولان باشد. با نصب این نشان بر سردر این مراکز و پایبندی همه طرفها برای عدم حمله به مراکز اینچنینی، معلولان میتوانند در آن پناه بگیرند.
دولت فکری به حال معلولان نکرده است
در شرایط فعلی، دولت از مراکز تخصصی حوزه معلولان محافظت خاصی را صورت نمیدهد و سازمان بهزیستی کشور فکری به حال جابهجایی معلولان حاضر در مراکز و انتقال آنها به نقاط امن نکرده است. در عین حال شهرداریها نیز هیچ پناهگاه یا نقطه امنی را برای اقشار آسیبپذیر پیشبینی نکردهاند. زوج نابینایی را تصور کنید که در منزل مسکونی خود با یک حمله خارجی مواجه میشوند؛ در صورت تخریب ساختمان یا شکستن شیشهها چطور میخواهند از خود دفاع کنند؟ چه کسی در قبال این افراد مسئولیت دارد؟ همچنین دانشجویان نابینایی که در خوابگاهها زندگی میکنند چه شرایط ویژهای برای آنها پیشبینی شده است؟ یا اگر بخواهند به شهرهای خود برگردند، چه سازوکاری برای مراقبت از آنها و تردد ایمن این اقشار در نظر گرفته شده است؟
جنگ چالشهای فراوانی را برای افراد مختلف به وجود میآورد اما آسیبهایی که متوجه معلولان است بسیار شدیدتر و بعضاً غیر قابل جبران است. در یادداشت قبلی به آسیبهای ناشی از قطعی کامل اینترنت برای معلولان اشاره کردیم و همچنان شاهد این بودیم بلافاصله بعد از شروع جنگ، مجدداً اینترنت کشور به صورت سراسری قطع شد؛ حال در این شرایط مردم و به ویژه معلولان چگونه باید از هشدارها مطلع شوند؟ چگونه باید از هشدار تخلیه مکانهایی که قرار است مورد حمله قرار گیرد آگاهی یابند؟ در شرایط فعلی معلولانی که شغلهای پارهوقت و یا روزمزد داشتهاند از طریق کدام ارگان یا دستگاه اجرایی مورد حمایت قرار گرفتهاند؟ در صورت طولانی شدن جنگ، امرار معاش این اقشار چگونه باید صورت گیرد؟ دولت یا سازمان بهزیستی کشور چه بستههای جبرانی برای این افراد در نظر گرفته است؟
سخن را کوتاه کنیم؛ در ایام جنگ مسئولان کشور تنها به فکر شکست دشمن هستند و از بسیاری از جزئیات جنگ غافل میشوند. این در حالی است که در شرایط جنگی سازمانهای متولی باید برنامههای جداگانهای را برای اقشار آسیبپذیر پیشبینی کنند که معلولان در زمره این افراد هستند. امری که تاکنون شاهد آن نبودهایم و امیدواریم تلنگری برای همه مسئولان امر باشد.
