یادداشت مدیر مسئول ، کارنامه مردود ورزش معلولان در مسابقات پاراآسیایی ناگویا 2026
امیر سرمدی، مدیرمسئول
پنجمین دوره بازیهای پاراآسیایی ۲۰۲۶ ناگویا از ۲۶ مهر تا دوم آبانماه در ۱۸ رشته ورزشی در شهر ناگویا استان آیچی ژاپن برگزار شد. در این یادداشت، به ارزیابی عملکرد کاروان اعزامی ایران، تفکیک نتایج رشتههای اعزامی و جزئیات نتایج ورزشکاران نابینا و کمبینا در این مسابقات نگاهی خواهیم انداخت.
سقوط چهار پلهای کاروان ورزشی ایران در ژاپن
کاروان ایران با نام «جانفدای ایران قوی» و شعار «به یاد کودکان هیروشیما، غزه و میناب» به سرپرستی محمد پولادگر با ۱۶۶ ورزشکار شامل ۶۲ ورزشکار زن و ۱۰۴ ورزشکار مرد در ۱۵ رشته ورزشی در این بازیها حضور داشت. کاروان ایران در حالی که در چهارمین دوره مسابقات پاراآسیایی که در هانگژو چین برگزار شده بود، توانسته بود با ۴۴ طلا، 46 نقره و 41 برنز و مجموع 131 مدال عنوان نایب قهرمانی را به دست آورد، در این دوره با ۲۶ طلا، ۳۶ نقره و ۴۰ برنز و (۱۰۲ مدال) به رده ششم سقوط کرد. در پایان رقابتهای ناگویا که حدود چهار هزار ورزشکار از 45 کشور آسیایی در آن حضور داشتند، 1538 مدال توزیع شد که کشور چین با 207 طلا، 117 نقره و 111 برنز و مجموع 435 مدال، همچون ادوار قبلی مقتدرانه در صدر جدول مدالی قرار گرفت. ژاپن با 64 طلا، 60 نقره و 62 برنز دوم شد و ازبکستان با 45 طلا، 49 نقره و 51 برنز رتبه سوم را از آن خود کرد. هند با 30 طلا، 35 نقره و 49 برنز و کره جنوبی با 29 طلا، 38 نقره و 33 برنز بالاتر از کشورمان عناوین چهارم و پنجم را به دست آوردند. تایلند، اندونزی، قزاقستان و عربستان به ترتیب هفتم تا دهم شدند. در این دوره از بازیها 22 کشور به مدال طلا رسیدند و 33 کشور نیز حداقل یک مدال به خود اختصاص دادند.
مدالهای کاروان ایران به تفکیک رشتهها در ناگویا
از مجموع 102 مدال کسب شده توسط کاروان اعزامی کشورمان به ناگویا، در بسکتبال با ویلچر یک مدال نقره، در پاراکانو، ۴ طلا، یک نقره و ۶ برنز و در پاراتیراندازی، یک طلا، یک نقره و یک برنز بهدست آمد؛ در رشته پاراتیراندازی با کمان، یک نقره و یک برنز، در پاراتنیس روی میز، یک برنز و در پارادوومیدانی، ۱۴ طلا، ۲۰ نقره و ۱۶ برنز نصیب کاروان ایران شد. در پارادوچرخهسواری، یک نقره و یک برنز، در پاراجودو، یک طلا، یک نقره و ۳ برنز و در پاراشنا، ۴ طلا، ۴ نقره و ۸ برنز بهدست آمد. رهاورد اعضای کاروان جانفدای ایران قوی در رشته پاراوزنهبرداری، یک طلا، ۵ نقره و ۲ برنز، فوتبال نابینایان، یک برنز و والیبال نشسته، یک طلا و یک مدال نقره بود. ورزشکاران کشورمان در رشتههای پاراشمشیربازی، گلبال آقایان و بوچیا توفیقی بهدست نیاوردند.
کاهش چشمگیر مدالهای ورزشکاران نابینا در ناگویا
کاروان نابینایان که با 36 ورزشکار در 6 رشته ورزشی در ناگویا حاضر شده بود، موفق شد 21 مدال شامل 5 طلا، 5 نقره و 11 مدال برنز بهدست آورد. این در حالی است که ورزشکاران نابینای کشورمان در مسابقات 2022 هانگژو، با 57 ورزشکار در شش رشته ورزشی موفق به کسب 43 مدال رنگارنگ شامل (14 طلا، 16 نقره و 13 برنز) شده بودند. نابینایان حالا با احتساب 4 مدال طلای 2010 گوانگژو، 7 طلای 2014 اینچئون، 15 طلای 2018 جاکارتا، 14 طلای 2022 هانگژو و 5 طلای 2026 ناگویا مجموع مدالهای طلای خود در مسابقات پاراآسیایی را به عدد 45 رساندهاند. کاهش بیش از 50 درصدی مدالهای ورزش نابینایان در ناگویا به نسبت هانگژو و کاهش چشمگیر مدالهای طلای نابینایان از 14 طلا در چین، به 5 طلا در ژاپن را میتوان در دو عامل کلیدی ارزیابی کرد؛ ابتدا عدم حضور رشته شطرنج نابینایان در دو بخش آقایان و بانوان است که توانسته بود در دوره قبلی مسابقات پاراآسیایی، 13 مدال رنگارنگ شامل 4 طلا، 5 نقره و 4 برنز بهدست آورد. این امر که به علت تصمیم کشور میزبان مبنی بر عدم شرکت رشته شطرنج صورت گرفت، اثر بسزایی در کاهش مدالهای ورزش نابینایان از 43 در هانگژو به 21 مدال در ناگویا گذاشت. نصف شدن طلاهای دوومیدانی نابینایان از 8 طلا در هانگژو به 4 طلا در ناگویا، عامل مهم دیگری در کاهش طلاهای ورزش نابینایان در پنجمین دوره مسابقات پاراآسیایی بود.
نتایج ورزشکاران نابینا و کمبینا در آیچی – ناگویا به تفکیک رشتهها
در رشته پاراجودو که 6 جودوکار به این رقابتها اعزام شدند، 1 طلا، 1 نقره و 3 مدال برنز به دست آوردیم؛ علی نوائی مدال طلا، محمدرضا خیراللهزاده نقره و مهدی برچلو، موسی غلامی و امیرحسین نیمروزی صاحب مدال برنز شدند. رضا غلامی نیز از کسب مدال بازماند. این در حالی است که جودوکاران نابینای کشورمان در دوره گذشته مسابقات پاراآسیایی، موفق به کسب 2 طلا، 1 نقره و 3 برنز شده بودند.
تیم ملی فوتبال نابینایان که در دوره گذشته مسابقات پاراآسیایی عنوان نایب قهرمانی را به دست آورده بود، در این دوره به مدال برنز رسید. حسین رجبپور، بهزاد زادعلیاصغر، احمدرضا شاهحسینی، مرتضی کریمی، صادق رحیمی، محمدامین رحیمزاده، رضا صدری، علیرضا بخت، محمدصالح میرزایی و محمدجواد آقاجانی اعضای تیم ملی فوتبال نابینایان ایران در این رقابتها بودند.
در رشته پاراشنا، محمدحسین کریمی شناگر نابینای کشورمان در مواد ۱۰۰ متر قورباغه و ۱۰۰ متر پروانه دو مدال برنز کسب کرد. این شناگر در ماده ۵۰ متر آزاد ششم شد، در ۱۰۰ متر کرال پشت به جایگاه چهارمی دست یافت، در ۱۰۰ متر آزاد پنجم شد و رقابت ماده ۲۰۰ متر مختلط آزاد را در جایگاه هفتم به پایان رساند. کریمی در دوره قبلی مسابقات پاراآسیایی، موفق به کسب 1 نقره و 2 مدال برنز شده بود.
در رشته گلبال، مردان کشورمان که در دوره قبلی مسابقات پاراآسیایی در جایگاه سوم قرار گرفته بودند، در این دوره با کسب عنوان چهارمی به میهن بازگشتند. تغییر ناگهانی سرمربی تیم ملی، تنها چند ماه مانده به آغاز مسابقات را میتوان از جمله عوامل کسب نتایج ضعیف و دور از انتظار گلبال آقایان در ناگویا ارزیابی کرد. تیم ملی گلبال ایران با ترکیب محمد پرنیا، حسن جعفری، محمد منصوری، مهدی عباسی، محمد سرنجی و خلیل شهریار نسب در این بازیها حاضر شد. بانوان گلبالیست کشورمان که در دوره قبلی مسابقات پاراآسیایی در جایگاه پنجم قرار گرفته بودند، در این دوره به علت سیاست کیفیگرایی کمیته پارالمپیک به ژاپن اعزام نشدند.
در رشته پارادوچرخهسواری، محمد دلیر به عنوان ورزشکار کمبینا و رضا رشنو به عنوان جلوران وی در ماده تایم-تِریل ۱۰۰۰ متر به مدال برنز دست یافتند.
در پارادوومیدانی نابینایان و کمبینایان که در دوره قبلی مسابقات در هانگژو با 16 ورزشکار موفق به کسب 8 مدال طلا، 6 نقره، 3 برنز و مجموع 17 مدال شده بودیم، در ناگویا، با 11 ورزشکار، 4 طلا، 4 نقره، 4 برنز و مجموع 12 مدال رنگارنگ به دست آوردیم. کاهش طلای دوومیدانی نابینایان نشانگر نتایج ضعیف این رشته، به نسبت دوره گذشته این رقابتها محسوب میشود؛ هرچند کاهش ورزشکاران اعزامی نیز سهم قابل توجهی در افت چشمگیر نتایج این رشته داشته است. سامان پاکباز در پرتاب وزنه، مهدی اولاد در پرتاب دیسک، امیرحسین علیپور در پرتاب وزنه و هاجر صفرزاده در دوی ۴۰۰ متر به مدال طلا دست یافتند. مهدی اولاد در پرتاب وزنه، حسین باجولوند در پرتاب دیسک و هاجر صفرزاده در دوهای ۱۰۰ و ۲۰۰ متر مدال نقره را از آن خود کردند. فاطمه امیرزادگانی در پرش طول، امیرحسین علیپور در پرتاب دیسک، حمید اسلامی در دوی ۱۵۰۰ متر و کوثر قرایی در پرتاب دیسک صاحب مدال برنز شدند. وحید علی نجیمی در دوی ۴۰۰ متر در جایگاه چهارم قرار گرفت، زهرا پور اسماعیل در همین ماده پنجم شد و کوثر قرایی نیز در پرتاب وزنه به جایگاه چهارم رسید. مهرداد مرادی هم به دلیل مصدومیت از دور رقابتها کنار رفت.
کارنامه ضعیف جانفدای ایران قوی در ناگویا
عملکرد کاروان ایران در مقایسه با دوره گذشته، پرسشهای جدی درباره وضعیت ورزش جانبازان و معلولان کشورمان را ایجاد کرده است؛ نگاهی به تعداد مدالها و جایگاه ایران در جدول نشان میدهد، که فاصله قابلتوجهی میان نتایج این دوره و دستاورد تاریخی هانگژو وجود دارد. مقایسه عملکرد دو دوره نشان میدهد که کاروان ایران در ناگویا نسبت به هانگژو ۲۹ مدال کمتر به دست آورده است؛ کاهشی حدود ۲۲ درصدی که بخش مهم آن به افت تعداد مدالهای طلا مربوط میشود. نکته قابلتوجه آن است که در ردهبندی بازیهای پاراآسیایی، تعداد مدالهای طلا، معیار اصلی تعیین جایگاه کشورها محسوب میشود؛ بنابراین، کاهش محسوس نشانهای طلای ایران از 44 به 26، تأثیر مستقیمی بر سقوط کاروان کشورمان در جدول داشته است. این تغییر جایگاه زمانی بیشتر جلب توجه میکند که عملکرد رقبای ایران بررسی شود. ازبکستان که در هانگژو با ۲۵ مدال طلا در رتبه هشتم قرار داشت، در ناگویا با ۴۵ طلا به جایگاه سوم رسید. هند نیز از ۲۷ مدال طلا و رتبه ششم در دوره گذشته، به ۳۰ طلا و رتبه چهارم در این دوره دست یافت. البته مقایسه آمار دو دوره بدون در نظر گرفتن تعداد ورزشکاران اعزامی کامل نخواهد بود؛ کاروان ایران در هانگژو با ۲۰۹ ورزشکار حضور داشت، در حالی که تعداد ورزشکاران اعزامی ما به ناگویا ۱۶۶ نفر بوده است؛ یعنی ایران در این دوره ۴۳ ورزشکار کمتر به مسابقات فرستاده است. کاهش حدود ۲۱ درصدی تعداد ورزشکاران میتواند یکی از عوامل پایین آمدن مجموع مدالها باشد با این حال، افت نزدیک به ۴۱ درصدی مدالهای طلا نشان میدهد که مسئله تنها به کوچکتر شدن کاروان محدود نمیشود. این شرایط ضرورت بررسی دقیقتر عملکرد رشتهها، سیاستهای انتخاب ورزشکاران، برنامههای آمادهسازی و میزان سرمایهگذاری بر روی رشتههای مدالآور را برجسته میکند.
سقوط به رتبه ششم؛ چه کسانی باید پاسخگو باشند؟
موفقیت ورزشکاران ایران در کسب بیش از ۱۰۰ مدال ارزشمند است و تلاش مدالآوران کشورمان نباید زیر سؤال برود. با این حال، بررسی عملکرد یک کاروان ورزشی تنها به شمارش مدالها محدود نمیشود و مقایسه نتایج با دورههای گذشته، یکی از مهمترین معیارهای ارزیابی مدیریت ورزش است. وقتی کاروانی در یک دوره به مقام دوم آسیا میرسد و در دوره بعد تا رتبه ششم پایین میآید، طبیعی است که درباره دلایل این افت پرسشهایی مطرح شود.
آیا کاهش تعداد ورزشکاران اعزامی تصمیم درستی بوده است؟ برنامهریزی برای حفظ رشتههای مدالآور تا چه اندازه موفق بوده؟ آیا رقبای آسیایی با سرمایهگذاری و برنامهریزی بهتر توانستهاند فاصله خود را با ایران جبران کنند؟
اینها پرسشهایی هستند که مسئولان ورزش کشور و کمیته ملی پارالمپیک باید با ارائه آمار دقیق و بررسی عملکرد هر رشته به آنها پاسخ دهند.
زنگ خطر برای آینده ورزش پارالمپیک ایران
پیش از این رقابتها، با توجه به ادغام برخی کلاسها و همچنین حذف برخی رشتهها از جمله شطرنج، کاهش مدالهای طلا دور از ذهن نبود؛ اما اینکه هند و کره جنوبی نیز بالاتر از ایران قرار بگیرند، جای سؤال دارد. کاهش ۱۸ مدال طلا، ۱۰ مدال نقره و یک مدال برنز نسبت به هانگژو، آن هم در حالی که پارادوومیدانی تبدیل به یک فدراسیون جدا شد، نشان میدهد مسیر ورزش ایران در چهار سال اخیر، مسیر چندان روشنی نبوده است و این یک زنگ خطر برای پارالمپیک 2028 لسآنجلس است.
مخلص کلام آن که، نتایج کاروان ایران در ناگویا نشان داد که صرف تغییر ساختار و تفکیک رشتهها، بهتنهایی نمیتواند تضمینکننده پیشرفت باشد. حالا باید دید مسئولان فدراسیون جانبازان و توانیابان، فدراسیون نابینایان و کمیته ملی پارالمپیک چه ارزیابیای از عملکرد کاروان دارند و برای رفع نقاط ضعف و جبران این فاصله تا پارالمپیک لسآنجلس چه برنامهای در نظر میگیرند؟ اکنون مسئله اصلی تنها از دست رفتن چهار پله در جدول نیست؛ بلکه این پرسش مطرح است که آیا ورزش پارالمپیکی ایران برای حفظ جایگاه خود در آسیا، برنامهای بلندمدت دارد یا قرار است موفقیت تاریخی هانگژو به خاطرهای تکرارنشدنی تبدیل شود؟