پیک تندرستی اسفند ماه ، هنر راهرفتن مستقل با و بدون استفاده از حس بینایی
مینا خانی
دوستان نسل مانایی من، سلام! الان که در حال شنیدن یا مطالعه این مطالب هستید وارد سال جدید شدهایم. از همین تریبون عید باستانی نوروز را به شما تبریک میگویم و امیدوارم سالی پر از اتفاقات خوب برای همه باشد.
امروز در تکمیل سخنان پیشین، به مبحث راهرفتن که یکی از مهمترین و طولانیترین فعالیتهای روزمره هر انسان است، میپردازیم. برخلاف فعالیتهای پیشین، راهرفتن یک وضعیت پویا میباشد؛ یعنی، انسان دائماً در حال حرکت است؛ در راهرفتن عواملی مثل سن و جنسیت که در ادامه به آنان خواهیم پرداخت، بر نحوه و شیوه راهرفتن ما تأثیر میگذارد.
در یک راهرفتن مطلوب، عوامل مختلفی مثل عصب، عضله، مفاصل و استخوانها باید با هم همکاری کنند تا فرد بتواند با مهارت و صَرف حداقل انرژی و بدون ایجاد آسیبدیدگی و درد راه برود؛ برای تعریف راهرفتن، میتوان مفهوم پیدا کردن مجدد سطح اتکا (منظور از سطح اتکا محدودهای است که نقطه تماس بدن با زمین میباشد) برای پیشگیری از افتادنهای پیدرپی را بیان کرد.
نکته قابل توجه این است که الگوی راهرفتن در افراد دارای آسیب و اختلال بینایی با افراد بینا کمی متفاوت است؛ در ادامه به این تفاوتها خواهیم پرداخت.
اجزای راهرفتن
در حقیقت راهرفتن از دو قسمت تشکیل شده است: مرحله سکون و مرحله نوسان.
مرحله سکون
مرحله سکون شامل ۵ مرحله میباشد که به صورت مختصر برای شما بازگو میکنم؛ اگر هر کدام از مراحل ذکر شده در راهرفتن خودتان را تجربه نمیکنید، باید به فکر اصلاح آن باشید:
مرحله اول: ضربه پاشنه به زمین
مرحله دوم: تماس کف پا به زمین و انتقال وزن روی آن
مرحله سوم: عبور بدن از روی پای تکیهگاه؛ در این مرحله کنترل تعادل بسیار مهم است.
مرحله چهارم: جدا شدن پاشنه از زمین
مرحله پنجم: پنجه از زمین جدا میشود و پا آماده حرکت به جلو میباشد.
مرحله نوسان
مرحله نوسان شامل ۳ بخش میباشد؛ ابتدا پا یک شتاب ثابت میگیرد و سپس در بخش دوم، اندام به سمت جلو حرکت میکند و در مرحله سوم از سرعت حرکت و شتاب عضو کاسته میشود.
اصطلاحات مخصوص راهرفتن
طول گام: فاصله خطی میان دو اندام تحتانی مخالف (فاصله پای چپ و پای راست در یک مسیر) در مسیر را طول گام میگویند. این فاصله در آقایان بزرگتر از خانمها میباشد. در مشاهدات من نیز این فاصله در دوستان دارای آسیب و اختلال بینایی به دلیل افزایش احتیاط و کاهش ریسک برخورد به اجسام، کوتاهتر میباشد. در حقیقت، این کوتاه شدن موجب افزایش کنترل و ثبات میشود. لازم به ذکر است که در محیطهای آشنا و امن، این طول گام تقریباً طبیعی و مشابه با افراد بینا است؛ (طول طبیعی تقریباً ۴۰ سانتیمتر میباشد).
عرض گام: به فاصله افقی بین دو پا موقع ایستادن یا راهرفتن عرض گام گفته میشود که این فاصله به طور میانگین چیزی حدود ۵ الی ۱۰ سانتیمتر میباشد. مولفهای مثل جنسیت و سن تأثیر بسزایی در عرض گام و راهرفتن ما دارند؛ برای مثال، عرض گام در خانمها به علت بزرگتر بودن پهنای لگن بیشتر از آقایان میباشد یا در کودکان و سالمندان همچنین دوستان دارای آسیب و اختلال بینایی، برای افزایش تعادل و پایداری عرض گام بزرگتر است. البته که هر چه سرعت راهرفتن نیز پایینتر باشد عرض گام نیز بزرگتر خواهد بود.
سرعت گامبرداری: به تعداد گام در دقیقه سرعت گام میگویند. زنان در مقایسه با مردان قدمهای کوتاهتری برمیدارند. همچنین، در مشاهدات من سرعت راهرفتن افراد دارای آسیب و اختلال بینایی کمتر از افراد بینا است؛ بهخصوص در محیطهای شلوغ، ناهموار و ناآشنا. مطلوبترین سرعت قدم زدن ۷۰ تا ۱۰۰ قدم در دقیقه میباشد.
چه عواملی باعث ایجاد راهرفتنهای نادرست میشوند؟
ضعف و عدم قدرت کافی در عضلاتی مثل چهار سر ران یا جلوی ران، همسترینگ یا پشت ران، عضلات باسن یا سرینی، ناهنجاریهای بدنی مثل کف پای صاف، شست کج، چرخش لگن، و بعضی از بیماریها مثل پارکینسون و اختلالات مخچه که راهرفتن مخصوص به خودشان را در بدن ایجاد میکنند.
بنابراین، ازآنجاییکه بدن بسیار هوشیار میباشد، در صورت هرگونه تغییر یا بازخورد بیرونی در مورد وضعیت نادرست باید آن را جدی گرفت و به برطرف کردن آن پرداخت.
بایدها و نبایدهای راهرفتن
- از کشیدن یا به اصلاح کلشکلش کردن پا روی زمین پرهیز کنید.
- حین راهرفتن بدن خودتان را زیاد شل یا سفت نگیرید.
- از شیوه راهرفتن پاشنه پنجه استفاده کنید.
- از راهرفتن فقط روی پنجه یا پاشنه پا خودداری کنید.
- از کوتاه کردن بیش از اندازه طول گام یا افزایش زیاد عرض گام جلوگیری کنید.
- برای آموزش صحیح وضعیت درست بدن در راهرفتن میتوانید یک یا چند کتاب روی سر قرار داده و مراحل آموزش داده شده در راهرفتن را اجرا کنید.
- به تقویت عضلات ضعیف پایین تنه بپردازید و اختلالات لگن، زانو و کف پا را برطرف کنید؛ چرا که، همگی در راهرفتن شما مؤثر هستند.
- از دیگران در مورد نحوه راهرفتن خود بازخورد دریافت کنید.
- حرکت عصا را با چرخه گام برداری هماهنگ کنید. (معمولاً همزمان با حرکت پای مخالف)
- از برداشتن قدمهای بلند و سریع بهخصوص در محیطهای جدید و شلوغ دوری کنید.
در این فصل، با توجه به جدیت موضوع راهرفتن و فراوانی مباحث سعی در جمعبندی موضوعات مهم داشتم و امیدوارم برای شما مفید بوده باشد. لطفاً در صورت نیاز به گستردگی بیشتر موضوعات حیطه راهرفتن، نظرات یا خواسته خود را به ما بگویید تا در فصلهای بعدی به بررسی ادامه مباحث بپردازیم.
در سری بعدی، قطعاً با موضوعات جدید و جذاب در خدمت شما خواهم بود.
به امید روزهای روشن و خوب برای همهمون.
دوستتون دارم.
نوروزتون پیروز
