پیشخوان ، مروری بر تازهترین پادکستها و نشریات بینالمللی ویژه افراد با آسیب بینایی
علی پنجهای
به پیشخوان شهریور خوش آمدید. در این شماره سَری به دنیای فرهنگ، فناوری و استقلال میزنیم. با ما همراه باشید.
از کاوش شغلی تا استقلال در سلفسرویس: در اردوی گذار مینهسوتا چه گذشت؟
عبور از دوران دبیرستان و ورود به دانشگاه یا بازار کار یکی از حساسترین مراحل زندگی برای دانشآموزان نابینا و کمبینا است؛ پادکست «بلایند ابیلیتیز [۱]» با اجرای «جف تامپسون [۲]»، در یکی از اپیزودهای جدید خود، به سراغ رویدادی رفته است که با هدف تسهیل این دوران انتقالی و تقویت اعتمادبهنفس نوجوانان طراحی شده است. در این برنامه، «رندی لشر [۳]»، راهبر فرصتهای شغلی دورههای گذار در «سازمان خدمات ایالتی نابینایان مینهسوتا [۴]»، به همراه دو دانشآموز شرکتکننده به نامهای «سوفیا [۵]» و «رایلی [۶]» به بررسی جزئیات این رویداد میپردازند.
این برنامه سه روزه که «ماجراجویی کاوش شغلی [۷]» نام داشت، در مجتمع تفریحی کرانگز در منطقه «برینرد [۸]» برگزار شد. انتخاب این مکان خارج از شهرهای بزرگ پایتخت، پاسخی به درخواستهای مکرر دانشآموزانی بود که در مناطق حومهای و دورافتادهتر زندگی میکردند و برای شرکت در برنامههای متمرکز با چالشهای جدیِ ترابری مواجه بودند.
در این اردوی سه روزه، اهدافی فراتر از معرفی ساده مشاغل دنبال شد؛ رندی لشر توضیح میدهد که چگونه تلاش شد تا هر دانشآموز با یک فرد حرفهای فعال در حوزه مورد علاقهاش برای یک تجربه «کارورزی سایه [۹]» جفت شود؛ برای دانشآموزانی که هنوز تصمیم قطعی نگرفته بودند نیز تورهای آشنایی با ساختار کاری هتل و خدمات اقامتی ترتیب داده شد و طیف وسیعی از مشاغل از فناوری اطلاعات و حسابداری تا خدمات مشتریان، پذیرش و نگهداری تأسیسات به آنها معرفی گردید.
بخش جذاب دیگر این برنامه، آموزش مهارتهای جهتیابی و حرکت [۱۰] از طریق بازی و موسیقی بود. همچنین، مهارتهای پایهای زندگی مستقل مانند مدیریت زمان، سازماندهی شخصی در اتاق هتل و حتی تجربه چالشبرانگیز اما ضروریِ «ناوبری در خطوط سلفسرویس رستوران [۱۲]» به بوته آزمایش گذاشته شد.
سوفیا که در حال حاضر دانشجوی سال سوم مددکاری اجتماعی است و رایلی، که سال آخر دبیرستان را میگذراند و قصد دارد در رشته موسیقی و امور مالی تحصیل کند، تجربیات خود را بسیار مثبت ارزیابی کردند؛ آنها به این نکته کلیدی اشاره کردند که خانوادهها باید از سنین پایینتر، فرزندان نابینای خود را با چنین فرصتهایی مواجه کنند تا مهارتهای زندگی مستقل را در محیطهای کنترلشده تمرین نمایند و پیش از ورود به جامعه بزرگتر، استقلال لازم را به دست آورند.
رنسانس کدنویسی و هوش مصنوعی: گفتگو با مدیر دسترسیپذیری گیتهاب
برای سالها، پلتفرمهای بزرگی مانند «گیتهاب [۱۳]» که قلب تپنده توسعه نرمافزار دنیا به شمار میروند، برای نابینایانی که دانش عمیقی از کدنویسی نداشتند، محیطهایی پیچیده و دور از دسترس بودند. پادکست «دبل تپ ویکند [۱۴]» با اجرای «استیون اسکات [۱۵]» در گفتگویی الهامبخش با «اد سامرز [۱۶]»، مدیر دسترسیپذیری گیتهاب، به این موضوع میپردازد که چگونه هوش مصنوعی مولد در حال تغییر کامل این بازی است. سامرز که خود برنامهنویس و ریاضیدانی نابیناست، معتقد است ما در آستانه یک «رنسانس بزرگ دستاوردها [۱۷]» برای افراد دارای معلولیت هستیم.
به باور سامرز، ادغام هوش مصنوعی مولد با کدهای «متنباز [۱۸]» به افراد دارای معلولیت امکان داده است تا از مصرفکننده صرف فناوری، به توسعهدهنده و سازنده ابزارهای موردنیاز خود تبدیل شوند. او گیتهاب را به یک کتابخانه عمومی بزرگ تشبیه میکند که در آن، هر کسی میتواند پروژهای را به امانت بگیرد، تغییراتی در آن ایجاد کند (کدها را اصلاح کند) و مجدداً برای استفاده همگان به اشتراک بگذارد. این کار گروهیِ دیجیتال، سرعت نوآوری در فناوریهای کمکی را به طور چشمگیری افزایش میدهد.
بخش هیجانانگیز این تحول، ظهور ابزارهایی مانند «گیتهاب کوپایلت [۱۹]» و مفهوم «پروتکل زمینه مدل [۲۰]» است. این پروتکل به کاربر اجازه میدهد تا بدون نیاز به درگیری با رابطهای کاربری گرافیکی پیچیده و غیردسترسپذیر، دستورات خود را به زبان طبیعی (انگلیسی ساده) به دستیار هوش مصنوعی بگوید. برای نمونه، کارهایی مانند ادغام کدها، جستجو در دیتابیسها و حتی پیکربندی سیستمها تنها با نوشتن یا گفتن یک جمله ساده انجام میشود.
سامرز همچنین به مفهوم عمیق «ترومای دسترسیپذیری [۲۱]» اشاره میکند که آسیبی روانی ناشی از برخورد مداوم افراد نابینا با موانع دیجیتال و ناامیدی حاصل از رها کردن نیمهکاره کارهاست. او تأکید میکند که با ورود ابزارهای جدید، قواعد بازی تغییر کرده است و افراد نباید با پیشفرض غیر دسترسیپذیر بودن، از کار با سیستمها عقب بنشینند. او ابزارهایی مانند چتجیپیتی و جمینای گوگل را به عنوان اولین گامهای ورود به این دنیای جدید معرفی کرده و از کاربران میخواهد تا با پاسخ به نظرسنجی جدید گیتهاب برای برنامهنویسان دارای معلولیت، به بهبود هر چه بیشتر این ابزارها کمک کنند.
انسان یا ابزار صحنه؟ معرفی معیاری نوآورانه برای سنجش بازنمایی معلولیت در سینما
در سراسر تاریخ سینما و تلویزیون، معلولیت همواره به عنوان یک ابزار داستانی مورد استفاده قرار گرفته است. اما چگونه میتوان کیفیت و اصالت این حضور را به شکل علمی سنجید؟ پادکست «آرانآیبی کانکت [۲۲]» در گفتگو با «ریچارد ام [۲۳]»، روانشناس و مؤسس «مجموعه پژوهشی اقدام برای معلولیت (دارک) [۲۴]» ، ابزاری به نام «انسان یا ابزار صحنه [۲۵]» را معرفی میکند که محصول پایاننامه کارشناسی ارشد او در دانشگاه لندن است.
ریچارد ام با همکاری تیمی از کارشناسان نابینا و معلول، روانشناسان و فعالان حوزه رسانه، ابزاری را طراحی کرده است که به ارزیابی فیلمها و فیلمنامهها میپردازد تا مشخص شود آیا یک اثر سینمایی در حال تقویت پیشداوریها و کلیشههای منفی علیه معلولان است یا به درک واقعی آنها کمک میکند. این ابزار دارای یک سیستم امتیازدهی سریع بر پایه شش شاخص کلیدی است:
- اصالت [۲۶]: آیا نقش کاراکترهای معلول توسط بازیگرانی با تجربه زیسته واقعی ایفا میشود؟
- فراوانی [۲۷]:آیا بیش از یک شخصیت معلول در اثر حضور دارد تا معلولیت به عنوان یک ویژگی منزوی تصویر نشود؟
- تجسم عینی [۲۸]: آیا داستان از زاویه دید خود فرد معلول روایت میشود یا داستان صرفاً درباره همراه غیر معلول اوست؟
- جایگاه اجتماعی [۲۹]: آیا شخصیت معلول همتراز با دیگران است یا در جایگاه فرودست قرار دارد؟
- عاملیت [۳۱]: آیا شخصیت معلول ابعادی فراتر از معلولیت خود (مانند سرگرمی، جاهطلبی و نقصهای انسانی) دارد؟
- عادیسازی در برابر کلیشهسازی [۳۲]: دوری از کلیشههای تکراریِ جنسیتزدایی، شرارت، یا پایانبندیهای سنتی نظیر درمان معجزهآسا، مرگ یا بستری شدن در آسایشگاه به عنوان یک پایان خوش.
ریچارد توضیح میدهد که هدف این ابزار، پر کردن خلأ ناشی از نبود نویسندگان و مشاوران معلول در پروژههای سینمایی است. او با اشاره به کتابهای مرجع سنتی سناریونویسی که هنوز به نویسندگان توصیه میکنند برای نمایش ضعفهای اخلاقی کاراکترها از نقصهای جسمانی استفاده کنند، ابراز امیدواری کرد که این پروژه بتواند نسل جدیدی از نویسندگان را به چالش بکشد تا روایتهای اصیلتر و منصفانهتری از زندگی افراد دارای معلولیت خلق کنند.
پینوشتها (نامها و اصطلاحات اصلی انگلیسی)
- Blind Abilities
- Jeff Thompson
- Randy Lasher
- State Services for the Blind (SSB)
- Sophia
- Riley
- Career Exploration Adventure Weekend
- Brainerd
- Job Shadowing
- Orientation and Mobility (O&M)
- Jenny Pelletier
- Buffet Line Navigation
- GitHub
- Double Tap Weekend
- Steven Scott
- Ed Summers
- Renaissance of Achievement
- Open Source
- GitHub Copilot
- Model Context Protocol (MCP)
- Accessibility Trauma
- RNIB Connect Radio
- Richard Am
- Disability Action Research Collective (DARC)
- People or Props
- Authenticity
- Frequency
- Embodiment
- Status
- Agency
- Normalizing vs. Stereotyping
